EVEN NAPRATEN
© Copyright 2019 - Cantine Theater Dorplein
Cantine Theater Dorplein één van de ‘Parels’ van Budel-Dorplein
Na 127 jaar blikken we met Jac Duis terug op het ontstaan en ontwikkeling van de Zinkfabriek en Dorplein in Budel. De naam Dorplein werd in 1894 door het toenmalige gemeentebestuur aan het gebied gegeven dat door ‘Société des Zincs de la Campine’ was gekocht van de gemeente Budel. In eerste instantie 628 ha. groot, waarop al heel snel vanaf 1893 o.a. zinkovens en woningen werden gebouwd. De verdere voorzieningen voor de ontwikkeling van fabriek en dorp gingen met een sneltreinvaart door, en het aantal werknemers steeg zodanig dat een gezellenhuis gebouwd moest worden met 200 kamers om voldoende arbeiders te kunnen huisvesten. Hotel ‘St. Joseph’ werd vanaf 1898 in gebruik genomen waarin alle voorzieningen voor deze mannen aanwezig waren onder het toeziend oog van een achttal Franse Zusters. Zes dagen per week en 12 uur per dag in ploegendienst werken was het devies. De ovens moesten blijven branden en dagelijks van nieuwe erts, vermengt met steenkoolgruis, worden voorzien. In het hotel (later “De Cantine” genoemd) hadden de bewoners, naast een eigen kamer uiteraard ook was- en eetgelegenheid en voor de spaarzame ontspanning een grote ontspanningsruimte. De wasserij, bakkerij, ziekenzaal, groentetuin, school en al wat in een zelfvoorzienend dorp nodig is, was aanwezig. Er werden allerlei verenigingen opgericht voor de onderlinge contacten en ontspanning, ook gefinancierd door de directie van de zinkfabriek. Alles stond trouwens onder leiding van de directie, zowel op het bedrijf als in het dorp. Budel keek vanaf de zijlijn toe en liet Dorplein zijn gang gaan. ‘Den geestelijken welzijn’ speelde een belangrijke rol, en was in het koopcontract al opgenomen. Een fabriekskapel werd in 1893 voorzien in het kantoorgebouw en later op het fabrieksterrein. Ook in de zusters vleugel van ‘De Cantine’ was een kapel gebouwd voor de zusters en de bewoners van Dorplein. Met goedkeuring van het bisdom, werd een rector aangesteld die op de loonlijst van ‘De Zink’ stond, evenals onderwijzers voor de lagere school. Deze lagere school was in eerste instantie gesitueerd in de Cantine, maar in 1913 werd een hypermoderne school gebouwd die een voorbeeld was voor de wijde omgeving. Ook een voorbeeld was de energievoorziening in het hele dorp. Vanaf het begin had de zinkfabriek al een elektrische- en verwarmingscentrale waarmee alle gebouwen en woningen werden voorzien van stroom en verwarming. Uniek voor die tijd. Ook het vernoemen waard is de Harmonie ‘Les Echos de Dorplein’. Opgericht door de directie van de Zinkfabriek, als Fanfare in 1900 en na 10 jaar uitgebreid tot Harmonie. In de jaren 20 - 30 behoorden zij tot de top 10 van Nederland en waren inmiddels meer bekend dan de Zinkfabriek. Op het ‘Cantineplein’ stond een kiosk, waarop regelmatig concerten werden gegeven, die ook plaats vonden in het ontspanningslokaal van de ‘Cantine’. Daarin was ook toen al een groot podium voorzien, wat nu nog steeds aanwezig is. Dat ontspanningslokaal is in de jaren 60 omgebouwd tot Theater c.q. filmzaal en sinds kort weer in gebruik. In dát Theater wordt nu deze presentatie gegeven, en beschrijft de periode van 1892 tot ongeveer 1975…